و اين منم

زني تنها

در آستانه‌ي فصلي سرد

و فروغ در ميانه فصلي سرد در بستر بي فروغ مرگ خفت ... او كه رنج در جان روحش سلول به سلول گشت و واژه به واژه شعر شد... زني كه خاك پذيرنده را اشارتي به آرامش مي دانست .... زندگي فروغ، اشعارش و مرگش آينه اي از زندگي بي فروغ هزاران زن ايراني است كه در آستانه فصلي سرد مي رويند و در ميانه راه گاه مانند فروغ پس از كاشتن دستهايشان در خاك و اميد به رويشي دوباره و گاه در انزواي پوشالي زندگي خاموش مي‌شوند....

فروغ که ازجهان بي‌تفاوتي فكرها و حرف‌ها و صداها مي‌آمد رنج‌هايي براي بي‌تفاوت نبودن فکر و حرف و صدايش کشيد و گفت بي‌پروا و با شجاعت راز فصل‌ها را فرياد زد و به شب معصوم! که چشم‌هاي گرگ بيابان رابه حفره‌هاي استخواني ايمان و اعتماد بدل مي‌كند سلام گفت و پرده از هزارتوي اين شب معصوم برداشت.

او که در جهان بي‌تفاوتي از کنار هيچ چيز بي‌تفاوت نگذشت و فاصله ميان پنچره و ديدن را با واژگاني موزون و سخت مانوس با هم و با درد و با شعري که از نگاه دوربينش در سياهي خانه‌‌اي که سياه است سروده مي‌شود، از ميان برداشت و فاصله ميان پنجره و ديدن را با نگاه جسور و واژه‌هاي عريان پر کرد.

او از نهايت شب حرف زد و از نهايت تاريکي آنجايي که از بيم ديدنش چشمانمان را مي‌بنديم؛ آنجايي که فصل سرد زن است:

من از نهايت شب حرف مي‌زنم

من از نهايت تاريكي

و از نهايت شب حرف مي‌زنم

اگر به خانه‌ي من آمدي، براي من اي مهربان

چراغ بياور و يك دريچه كه از آن

به ازدحام كوچه‌ي خوشبخت بنگرم.

او در جهان بي‌تفاوتي توانست هيچ گوشه‌ي تاريکي در اشعارش و افکارش باقي نگذارد و با زباني که رنج‌ها را بيان مي‌کرد و شايد گزنده تر از آن سياست را بي‌نصيب نگذاشت وقتي که مي‌گويد دلم براي باغچه مي‌سوزد:

کسي به فکر گل ها نيست

کسي به فکرماهي ها نيست

کسي نمي خواهد

باور کند که باغچه دارد مي ميرد

که قلب باغچه در زير آفتاب ورم کرده است

که ذهن باغچه دارد آرام آرام

از خاطرات سبز تهي مي شود

و حس باغچه انگار

چيزي مجردست که در انزواي باغچه پوسيده ست.

جشن سده

واژه سده: بيشتر دانشمندان نام سده را گرفته شده از صد مي دانند. ابوريحان بيروني مي نويسد: “سده گويند يعني صد و آن يادگار اردشير بابكان است و در علت و سبب اين جشن گفته اند كه هرگاه روزها و شب ها را جداگانه بشمارند، ميان آن و آخر سال عدد صد بدست مي آيد و برخي گويند علت اين است كه در اين روز زادگان كيومرث، پدر نخستين، درست صدتن شدند و يكي از خود را بر همه پادشاه گردانيدند” و برخي برآنند كه در اين روز فرزندان مشي و مشيانه به صد رسيدند و نيز آمده : “شمار فرزندان آدم ابوالبشر در اين روز به صد رسيد .”

نظر ديگر اينكه سده معروف، صدمين روز زمستان از تقويم كهن است، زمستان در تقويم كهن 150 روزه و تابستان 210 روزه بوده است و برخي گفته اند كه اين تسميه به مناسبت صد روز پيش از به دست آمدن محصول و ارتفاع غلات است.

زنده ياد استاد مهرداد بهار معتقد است كه واژه سده از فارسي كهن به معني پيدايش و آشكار شدن آمده و آن را برگزاري مراسمي به مناسبت چهلمين روز تولد خورشيد (يلدا) دانسته و مي نويسد: … جشن سده سپري شدن چهل روز از زمستان و دقيقا در پايان چله بزرگ قرار دارد. البته به جشني ديگر كه در دهم دي ماه برگزار مي شده و كمابيش مانند جشن سده بوده هم بايد توجه كنيم كه در آن نيز آتش ها مي افروختند. اگر نخستين روز زمستان را پس از شب يلدا – تولد ديگري براي خورشيد بدانيم، مي توان آنرا هماهنگ با جشن گرفتن در دهمين و چهلمين روز تولد، آيين كهن و زنده ايراني دانست. (در همه استان هاي كشور و سرزمين هاي ايراني نشين، دهم و چهلم كودك را جشن مي گيرند) و اين واژه “sada” (اسم مونث) كه به معني پيدايي و آشكار شدن است ، در ايران باستان sadok  و در فارسي ميانه sadag بوده و واژه عربي سذق و نوسذق (معرب نوسده) از آن آمده است.

پيشينه اسطوره اي پيدايش آيين و جشن سده:

از اسطوره هاي جشن سده تنها يكي به پيدايش آتش اشاره دارد. فردوسي مي گويد: هوشنگ پادشاه پيشدادي، كه شيوه كشت و كار، كندن كاريز، كاشتن درخت … را به او نسبت مي دهند، روزي در دامنه كوه ماري ديد و سنگ برگرفت و به سوي مار انداخت و مار فرار كرد. اما از برخورد سنگها جرقه اي زد و آتش پديدار شد. هم در كتاب “التفهيم” و هم “آثارالباقيه” ابوريحان، از پديد آمدن آتش سخني نيست بلكه آنرا افروختن آتش بر بامها مي داند كه به دستور فريدون انجام گرفت و در نوروزنامه آمده است كه : “آفريدون … همان روز كه ضحاك بگرفت جشن سده برنهاد و مردمان كه از جور و ستم ضحاك رسته بودند، پسنديدند و از جهت فال نيك، آن روز را جشن كردندي و هر سال تا به امروز، آيين آن پادشاهان نيك عهد را در ايران و دور آن به جاي مي آورند.”

برگزاري جشن سده:

الف) تا دوره ساساني: فردوسي آنرا به هوشنگ نسبت مي دهد و ابوريحان بيروني و نوروزنامه آنرا از فريدون مي دانند و همچنين رسمي شدن جشن سده به زمان اردشير بابكان منسوب گرديده است، اما در هيچكدام به شيوه برگزاري آن اشاره اي نشده است.

ب) بعد از ساسانيان: مورخان و نويسندگاني چون بيروني، بيهقي، گرديزي، مسكويه و … از شيوه برگزاري جشن سده در دوران غزنويان، سلجوقيان، خوارزمشاهيان، آل زيار و … تا دوره مغول بسيار نوشته اند. از آيين هاي عامه مردم سندي نداريم اما در حضور شاهان، رسم شعرخواني بود و نيز پرندگان و جانوراني به آتش انداخته مي شدند و گياه خوشبو تبخير مي كردند تا مضرات آن را برطرف كنند.

ج) در عصر حاضر: در مازندران، كردستان، لرستان، و سيستان و بلوچستان؛ روستاييان و كشاورزان و چوپانان و چادرنشينان نزديك غروب يكي از روزهاي زمستان (آغاز نيمه يا پايان زمستان) روي پشت بام، دامنه كوه، نزديك زيارتگاه، كنار چراگاه و يا كشتزار آتشي افروخته و بنا بر سنتي كهن پيرامون آن گرد مي آيند بدون آنكه نام جشن سده بر آن نهند.  

ولي در كرمان جشن سده يا سده سوزي در بين تمامي اقشار مردم كرمان، مسلمان، زرتشتي، كليمي … رواج دارد كه همه ساله در دهم بهمن ماه برگزار مي شود. در بين چادرنشينان بافت و سيرجان سده سوزي چوپاني برگزار مي شود كه شب دهم بهمن آتش بزرگي بنام آتش جشن سده، با چهل شاخه از درختان هرس شده كه نشان چهل روز “چله بزرگ” است در ميدان ده برمي افروزند و مي خوانند: سده سده دهقاني/ چهل كنده سوزاني/ هنوز گويي زمستاني.

چنانكه از كتاب ها و اسناد تاريخي برمي آيد جشن سده جنبه ديني نداشته و تمام داستان هاي مربوط به آن غيرديني است و بيشتر جشني كهن و ملي به شمار مي آيد و وارث حقيقي جشن سده نه فقط زرتشتيان، بلكه همه ايرانيان اند، ميراثي كه به بسياري از كشورهاي همسايه نيز راه يافت.

  منبع:http://marlikiran.tripod.com/sade.htm

قبل از اينكه خبرنگار بشم و شايد يكي دو سالي بعد از اينكه به دانشكده خبر برم شعر مي‌گفتم و به سبک و سياق نامه‌هاي سيد‌علي صالحي نامه‌هايي مي‌نوشتم البته با مضاميني متفاوت؛ هميشه شب شعر مي‌رفتم و خودم هم شعرام رو مي‌خوندم .. دنياي قشنگي داشتم پر از آرامش و لطافت و پر از آدمايي که همشون رو گم کردم و چقدر دلم مي‌خواد يه ردي از اونا پيدا کنم .. هنوز دفتر شعرم هست و خاطره‌هايي که از دوستاي خويم دارم ... گاهي بعد از خوند شعرشون ازشون خواست با خط خودشون برام شعرشون رو تو دفترم بنويسن و گاهي غلط‌هاي شعرام رو با تو دفترم برام خط زدن ... دنيام پر از کتاب و شعر و عشق و اميد بود ...تو نوشته‌هام هيچ ويرگول و نقطه‌اي نبود هيچ چيزي که اونا رو از هم جدا کنه همه چيز خوب فهميده مي‌شد و حتي خودم ...آدمايي که باهاشون ارتباط داشتم يه وقتايي بهم زنگ مي‌‌زدن چون تو آخرين شب شعر نديده بودنم چون دلشون براي من و شعرام تنگ شده بود چون دلشون براي اينکه بشينم و باهاشون درباره شعراشون حرف بزنم تنگ شده بود ... چون مهربون بودن و دوست داشتني ... هنوز هم زمزمه‌هاي شعر خوندن ندا با اون همه احساس، مريم با اون متانت، علي با اون همه معناي نهفته تو شعراش، هادي با اون همه حماسه کلامش، آقاي حقي(حگي با لهجه‌ي خودش)، آقاي تقي‌نژاد وبقيه که حتي فقط چهره‌هاشون رو يه ياد دارم  تو گوشم طنين اندازه اما الان ديگه شعر نمي‌گم شايد هم کمتر مي‌گم ... به قول سيدعلي صالحي نه من به سراغ شعر مي‌شروم نه شعر از من خسته سراغي مي‌گيرد نه اون آدماي ناب دوست داشتني رو مي‌بينم ... اين روزا که فکر کنم عمرش به پنج سال مي‌رسه به اقتضاي کارم با آدمايي ارتباط دارم که دلشون برام تنگ نمي‌شه و فقط زماني که باهام کار دارن يادم مي‌افتن .. هروقت به نفعشون باشه آدمو مي‌شناسن و گاهي اونقدر با آدم غريبه مي‌شن که سلام آدمو بي‌جواب مي‌ذارن ... گاهي اگه براي بار دوم يه چيزي رو ازشون بپرسي جوابتو نمي‌دن ... دلم نمي‌خواد ازشون چيزي بنويسم ... بعد که ازشون شاکي مي‌شي يه آدم عاقل و دنيا ديده مي‌گه بايد رفتاراين آدما رو مديريت کني تا فکر نکنن ساده‌اي و هر حرفي مي‌خوان بهت بزنن و هر رفتاري خواست بکنن ... مي‌گن با اين آدما بايد مثل خودشون رفتار کرد... به اين دنياي زيبا مي‌گن دنياي سياست که من هنوز نفهميدم اينجا چه کار مي‌کنم؟... حتي دلم براي اين آدما تنگ نمي‌شه ... دلم شعر مي‌خواد و شب شعر و يه غروب که با دوستام تا خونه پياده بيام و درباره شعر حرف بزنم .... اين روزا اينقدر نوشته‌هام پر از نقطه و ويرگول و مکث و گفت و فرمود و عنوان کرد و بيان داشت و حرف‌هاي اضافه‌است که روح انگشتان جوهريم را خفه مي‌کنن ... احساس مي‌کنم کف دست‌هايم را " ترکه‌ي قلم مي‌زنند تا جوهر از آن چکه کند"... اين روزا دلم براي خودم تنگ مي‌شود...